ADIYAMAN PİRİN PERRE ANTİK KENTİ

ADIYAMAN PİRİN PERRE ANTİK KENTİ

Kommagene Krallığı’nın Beş Büyük Kentinden Biri Olan Perre Antik Kenti..

Eski kaynaklarda Me’arath gazze Pörön, Mezopotamya’da ise Pirin ve Perin olarak bilinen Kommagene Krallığı’nın beş büyük kentinden biri olan Perre Antik Kenti.  Perre Antik Kenti, bölgenin en büyük nekropol alanına sahiptir. Kayalar içine oyularak yapılmış mezar odaları dikkat çekicidir. Bu alanda ayrıca sarnıç, şarap işlikleri ve Bizans dönemi duvar yapıları bulunur.

Perre, önemli yol güzergahları üzerinde olması nedeniyle jeopolitik bir öneme sahip olmuştur. Antik kaynaklarda suyunun güzelliğinden bahsedilmekte, kentin kervanlar, yolcular ve ordular tarafından dinlenme yeri olarak kullanıldığı anlatılmaktadır. Bahsedilen suyun aktığı “Roma Çeşmesi” günümüzde halen kullanılmaktadır.

Kent, Bizans döneminde antik batıyı Pers ülkesine bağlamış ve bu dönemde hierapolis yani kutsal şehir olarak adlandırmıştır. MS 325 yılında Nicaea’da (İznik) toplanan İznik Konsili’ne katılması, kentin dinsel açıdan da önemli bir merkez olduğunu göstermektedir.

Perre Antik Kenti, bölgenin en büyük nekropol alanına sahiptir. Kayalar içine oyularak yapılmış mezar odaları dikkat çekicidir. Bu alanda ayrıca sarnıç, şarap işlikleri ve Bizans dönemi duvar yapıları bulunur. Ören yerinde gerçekleştirilen kazılarda, MÖ 5. yüzyıla tarihlendirilen mozaikli alanlar gün yüzüne çıkarılmıştır.

Perre Antik Kenti'nde yapılan kazılarda, 160 metre uzunluğunda bir merdiven ile bir erkeğe ait 1500 yıllık iskelet bulunmuştur.

Adıyaman’da yer alan Perre Antik Kenti’nde 2001 yılında başlayan ve aralıklarla süren kazı çalışmalarında bir tarihi Roma çeşmesi, büyük mimari bloklar, su kanalları ve çeşitli mimari yapılar ortaya çıkarıldı.

Kommagene Krallığı’nın beş büyük kentinden biri olan Adıyaman’daki Perre Antik Kenti’nde sürdürülen kazı çalışmalarında, 1898 yıl öncesine ait bronz askeri diploma bulundu.

1898 yıl öncesine ait olduğu belirlenen diplomada bireysel bilgiler yer alıyor.

Perre Antik Kenti’nde bulunan bronz diplomada, Suriye’de askerlik yapan bir kişiye Roma vatandaşlığı ve evlenme hakkının verildiği yazıyor. Diplomada, Calcilius Antiquus isimli kişinin Suriye eyaletinde 20 yıl askerlik yaptığı ve böylece evlenmeye ve bölgenin vatandaşı olmaya hak kazandığı yazıyor. Diploma, milattan sonra 123 yılında, yani Roma imparatoru Hadrianus zamanında verilmişti.

Eski kaynaklarda Me’arath gazze Pörön, Mezopotamya’da ise Pirin ve Perin olarak bilinen Kommagene Krallığı’nın beş büyük kentinden biri olan Perre Antik Kenti, Melitene’yi (Malatya) başkent Samosata’ya (Samsat) bağlayan yol güzergahı üzerinde olması nedeniyle geçmişte jeopolitik bir öneme sahipti.

Hierapolis (Kutsal Şehir) olarak anılan Perre MS 325 yılında Nicaea’de (İznik) toplanan İncil konsiline Piskopos İoannes Perdos yönetimindeki Persidas eyaletinin bir şehri olarak katıldı. MS 433 yılında Samosata’lı (Samsatlı) Andreasın Alexander’e yazdığı mektupta Perre’de bulunan bazı önemli piskoposlardan bahsetmesi kentin dinsel açıdan da önemli bir kent olduğunu gösteriyor.

Adıyaman’da yer alan Perre Antik Kenti’nde 2001 yılında başlayan ve aralıklarla süren kazı çalışmalarında bir tarihi Roma çeşmesi, büyük mimari bloklar, su kanalları ve çeşitli mimari yapılar ortaya çıkarıldı.

Antik Roma kaynaklarında suyunun güzelliğinden ve kervanlar, yolcular ve ordular tarafından dinlenme yeri olarak kullanıldığı anlatılıyor. Bahsedilen suyun aktığı Roma Çeşmesi günümüzde halen kullanılıyor.

Kımıl Dağı’ndan Adıyaman’daki Perre Antik Kenti’ne taşınan 2100 yıllık steller, restorasyon ve konservasyon çalışmalarıyla turizme kazandırılmaya devam ediyor. Apollon Mitras ile Kral Antiochos’un tokalaşma sahnesinin bulunduğu stel ile iki tarafında kitabelerin bulunduğu diğer stel 2023 yılı Eylül ayında Perre Antik Kent’e getirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan izin alan Pisa Üniversitesi’nden Margherita Facella ve Oxford Üniversitesi’nden Charles Crowther, stellerdeki yazıtlar üzerine çalışma yaptı. Yazıtta, Kral Antichos’un kanunları ve vasiyetinin yer aldığı biliniyor.

Perre Antik Kenti'ndeki kazılarında ayrıca bir de1800 yıllık askeri madalya bulundu.

Adıyaman Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Kahraman Yağız`ın bilimsel koordinatörlüğünde devam eden kazı çalışmasında, bronz Medusa başlıklı askeri madalya gün yüzüne çıkarıldı.

Müze Müdürü Mehmet Alkan, gazetecilere yaptığı açıklamada, kazı çalışmalarının mozaikli alan ve "sonsuzluk merdiveni" olarak adlandırılan bölümde sürdüğünü anlattı.

Bulunan madalyanın 1800 yıllık olduğunu dile getiren Alkan, "Medusa başlıklı madalya bir askere başarısı karşılığında verilmiş bir ödül olarak karşımıza çıkıyor. Askeri törende özellikle bir askerin üzerine veya kalkanına taktığı bir madalya. Burada yine geçen yıl yaptığımız kazılarda 1800 yıllık bir askeri diploma bulmuştuk, madalyayı da yine askerlik ile ilişkilendiriyoruz." diye konuştu.

Perre Antik Kenti'nin 1 kilometre güneyindeki alanda, 1980'li yıllarda antik kentte çıkarılan Roma dönemine ait kabartma, içlik, sütun ve çeşitli mimari parçalar olduğu belirlendi.

İş makineleriyle alınan tarihi eserler, antik kentteki nekropol (mezarlık) alanına getirilerek sergilenmeye başladı.

Antik kentin 1 kilometre güneyindeki alanda tespit edilen eserler, daha önce bunlarla ilgili 1980'de Perre Antik Kenti'nin hemen Roma çeşmesinin yanında olduğu söyleniyordu. Burada yapılan taramalar sonucunda da eserler 40 yıl sonra Perre Antik Kenti'ne getirilmiş oldu.Bunlar milattan sonra 2. yüzyıla yani günümüzden 1800 yıl önceye tarihlenen mimari parçalar.Sergilenen objelerin Perre Antik Kenti'nin zengin tarihini ve kültürel dokusunu yansıtmakta.

Perre Antik Kenti, Bizans Dönemi’nden sonra önemini yitirdi ve eski parlak dönemini bir daha yakalayamadı.

Kaynak AA

Yazıyı derleyen ve hazırlayan

Arthistory Saliha Ünal